Mikroplastik może obniżać liczebność populacji skorupiaków planktonowych bez zmiany ich struktury klonalnej

07 07 2026

Mikroplastik może zmniejszać liczebność populacji rozwielitek – drobnych, filtrujących skorupiaków planktonowych, odgrywających ważną rolę w funkcjonowaniu ekosystemów słodkowodnych – zanim doprowadzi do wykrywalnych zmian w częstości występowania poszczególnych genotypów. Wskazują na to badania populacji Daphnia pulex przeprowadzone przez naukowców z Wydziału Biologii UW.

W analizach wykorzystano sześć klonów D. pulex pochodzących z niewielkich zbiorników wodnych na południowych Mazurach. Klony (genotypy) rozwielitek rozróżniano na podstawie allozymów – nieznacznie różniących się wariantów tego samego enzymu, które można porównać do biochemicznego „odcisku palca”. Klony zestawiono w trzy pary, z których każda obejmowała klon ze zbiornika leśnego i wiejskiego. Zakładano, że genotypy ze środowisk silniej narażonych na presję antropogeniczną mogą wykazywać większą ogólną tolerancję na stres, a tym samym mniejszą wrażliwość na mikroplastik. Przeprowadzono sześć niezależnych, 30-dniowych eksperymentów – w wariancie eksperymentalnym dodawano do wody, w której hodowane były rozwielitki, mieszaninę kulistych cząstek polistyrenu o średnicach 1 i 25 µm, odpowiadających wielkością pożywieniu dafnii, czyli bakteriom i jednokomórkowym glonom.

W dwóch z trzech par mikroplastik obniżył zagęszczenie osobników dorosłych i młodocianych. Nie wykazano natomiast wpływu mikroplastiku na zagęszczenie samic z jajami ani średnią wielkość miotu. Po 30 dniach mikroplastik nie zmienił proporcji klonów , a hipoteza o przewadze klonów ze zbiorników wiejskich terenów zurbanizowanych nie została potwierdzona. Wyniki wskazują zatem, że zmiany demograficzne mogą poprzedzać zmiany struktury klonalnej, których wykrycie może wymagać dłuższych, wielopokoleniowych eksperymentów uwzględniających zmienne warunki środowiskowe i dodatkowe czynniki stresowe.

Artykuł „Microplastics reduce population viability without shifting clonal structure in Daphnia pulex” ukazał się w czasopiśmie „Ecotoxicology and Environmental Safety”. Wśród autorów związanych z Wydziałem Biologii UW są mgr Marcin Łukasz Żebrowski, Natalia Sipa, dr Ewa Babkiewicz, dr hab. Mirosław Ślusarczyk, prof. ucz., oraz dr Piotr Maszczyk.

Badania sfinansowano ze środków grantu OPUS 18 Narodowego Centrum Nauki (2019/35/B/NZ8/04523) pt. „Wpływ mikroplastiku na wybrane ekologiczne interakcje między organizmami wodnymi”, kierowanego przez dr. Piotra Maszczyka, a także w ramach Projektu Młodych Badaczy Wydziału Biologii UW oraz programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza”.

Link do publikacji: https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2026.120200