Grant Preludium NCN na badania paleośrodowiskowe stanowiska archeologicznego w Lipsku (NE Polska)

08 12 2025

Mgr Anita Murawska, doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych i Przyrodniczych, w Zakładzie Ekologii i Ochrony Środowiska Instytucie Biologii Środowiskowej Wydziału Biologii UW otrzymała finansowanie z Narodowego Centrum Nauki w kwocie 140 000 PLN w ramach konkursu PRELUDIUM 24 na realizację projektu pt. „Wielowskaźnikowe badania paleośrodowiskowe stanowiska archeologicznego w Lipsku (NE Polska)”.

Projekt badawczy koncentruje się na kompleksowej rekonstrukcji paleośrodowiska stanowiska archeologicznego Lipsk 81 (pow. augustowski, NE Polska), analizowanego w ramach współpracy z zespołem A. Wawrusiewicza (Muzeum Podlaskie w Białymstoku), dr M. Przeździeckiego (Uniwersytet Warszawski) oraz dr M. Frączka (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach).

Stanowisko to jest stosunkowo nowym odkryciem i wyróżnia się wyjątkowym potencjałem badawczym. Udokumentowano liczne ślady działalności subneolitycznych łowców-zbieraczy. Ponadto, najnowsze dane wskazują także na wcześniejszą obecność późnopaleolitycznego epizodu osadniczego (około 11 000 lat temu). Czyni to Lipsk 81 jednym z najstarszych i najcenniejszych tego typu stratyfikowanych stanowisk w Polsce.

Celem projektu jest odtworzenie zmian środowiskowych zachodzących na stanowisku na przestrzeni wielu tysiącleci oraz określenie, czy współwystępowały one z aktywnością prehistorycznych społeczności. W tym celu zastosowany zostanie szeroki wachlarz metod archeometrycznych, łączących podejścia biologiczne i chemiczne. Analizowane będą zarówno markery makroskopowe (makroszczątki roślin, węgielki), jak i markery molekularne, w tym n-alkany oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), informujące o dominującej roślinności i procesach spalania.

Analiza porównawcza tych markerów umożliwi ich lepszą interpretację oraz ocenę stopnia komplementarności uzyskiwanych danych. Ponadto, zestawienie wyników laboratoryjnych z danymi archeologicznymi pozwoli uchwycić potencjalny związek pomiędzy epizodami osadniczymi a lokalnymi zmianami w paleośrodowisku.