Prof. dr hab. Bogdan Jaroszewicz współautorem w publikacji w Nature

20 03 2026

Prof. dr hab. Bogdan Jaroszewicz, z Białowieskiej Stacji Geobotanicznej, jest współautorem publikacji dotyczącej sposobu, w jaki zmiany klimatu wpływają na skład gatunkowy roślin w ekosystemach europejskich. Publikacja pt. „Contrasting thermophilization among forests, grasslands and alpine summits” która ukazała się w prestiżowym Nature.

Badanie stanowi pierwsze porównanie tego, jak zmiany składu gatunkowego roślin przebiegają w trzech różnych typach środowisk: w lasach, na łąkach i na szczytach górskich. Europejskie zbiorowiska roślinne stopniowo przekształcają się pod wpływem ocieplenia klimatu, a gatunki tolerujące chłodniejsze warunki ustępują miejsca gatunkom ciepłolubnym.

Publikacja powstała dzięki przeprowadzeniu analiz ponad sześciu tysięcy spisów roślin wykonanych w co najmniej dwóch terminach odległych o kilkanaście do kilkudziesięciu lat, co umożliwiło wykazanie charakteru zmian różnorodności biologicznej wielu miejsc Europy, od Irlandii po Ukrainę i od Norwegii po Hiszpanię.

Badania wskazują, że tempo zmian zachodzących w zbiorowiskach roślinnych jest wolniejsze niż tempo ocieplenia klimatu. Powoduje to powstanie „długu klimatycznego”, który jest różnicą między istniejącym stanem roślinności (jej składem gatunkowym) a stanem przewidywanym na podstawie aktualnych warunków klimatycznych. Konsekwencją długu klimatycznego jest wysokie prawdopodobieństwo szybszych zmian w składzie roślinności w przyszłości, w miarę jak gatunki będą nadrabiać zaległości w rozmieszczeniu geograficznym. Tempo tych zmian będzie się różnić w zależności od lokalnych warunków.

Porównanie aktualnych danych z zapisami historycznymi wykazało, że badane trzy typy ekosystemów reagują na ocieplenie klimatu w odmienny sposób. Roślinność szczytów górskich zmienia się około pięć razy szybciej niż roślinność lasów i łąk, co jest zgodne z najwyższym tempem ocieplenia obserwowanym w górach. Zmiany zachodzące w składzie roślinności szczytów górskich są wywołane głównie stopniowym wymieraniem gatunków tolerujących niskie temperatury, ze względu na ich ograniczone możliwości migracji w chłodniejsze regiony. W ekosystemach łąkowych zmiana jest wywołana głównie ekspansją gatunków ciepłolubnych. Natomiast w lasach proces jest bardziej złożony i polega zarówno na wycofywaniu się gatunków tolerujących niskie temperatury, jak i na pojawianiu się gatunków ciepłolubnych.

Obserwacje te pomagają lepiej zrozumieć procesy odpowiedzialne za zmiany zachodzące w europejskiej przyrodzie na przestrzeni ostatnich kilku dekad. Pokazują, że każdy typ środowiska reaguje na swój własny sposób i że aby wyjaśnić te różnice, należy wziąć pod uwagę więcej czynników niż tylko samą temperaturę, w tym sposób prowadzenia gospodarki, stan gleby, zanieczyszczenie środowiska i zmiany w ilości i charakterze opadów.

Serdecznie gratulujemy!

Link do artykułu: https://doi.org/10.1038/s41586-025-09622-7

Zdjęcie okładkowe: www.vecteezy.com/members/gorengan