Dr Dorota Dwużnik-Szarek z grantem NCN OPUS 30+LAP/Weave na badania pasożytów z typu Apicomplexa

31 07 2026

Dr Dorota Dwużnik-Szarek z Zakładu Eko-Epidemiologii Chorób Pasożytniczych Instytutu Biologii Rozwoju i Nauk Biomedycznych Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymała finansowanie z Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 30+LAP/Weave na realizację projektu pt. „Rozszyfrowanie różnorodności pasożytów z typu Apicomplexa oraz dróg transmisji pomiędzy ssakami dziko żyjącymi a domowymi w Europie Środkowej”. Kwota finansowania dla Uniwersytetu Warszawskiego wynosi 1 409 000 zł, a łączna kwota finansowania polskiej części projektu – 1 772 142 zł.

Partnerem projektu po stronie polskiej jest Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk. Po stronie czeskiej projekt realizowany będzie we współpracy z Mendel University in Brno oraz Czech University of Life Sciences, a kierowniczką tamtejszego zespołu badawczego jest dr Kristýna Hrazdilová.

Kleszcze przenoszą wiele drobnoustrojów, które są niebezpieczne dla zwierząt hodowlanych i domowych. Wśród nich znajdują się pierwotniaki z rodzajów Babesia i Hepatozoon – pasożyty wywołujące choroby u bydła, psów, kotów, a czasem również u ludzi. Wciąż jednak niewiele wiadomo o ich rzeczywistej różnorodności oraz o tym, jakie gatunki zwierząt pełnią rolę ich naturalnych rezerwuarów. Wynika to między innymi z ograniczeń dotychczas stosowanych metod laboratoryjnych, które często nie wykrywają wszystkich zarażeń czy koinfekcji.

Celem projektu jest szczegółowe zbadanie tych pasożytów na obszarze Polski i Czech. W badaniach wykorzystane zostaną nowoczesne techniki sekwencjonowania DNA, w tym sekwencjonowanie nowej generacji (NGS), które umożliwia wykrycie nawet bardzo rzadkich lub współwystępujących gatunków pasożytów.

Badania obejmą dwa ważne układy ekologiczne. Pierwszy z nich to układ jeleniowate – bydło – kleszcz pospolity Ixodes ricinus. Naukowcy chcą wyjaśnić, jakie gatunki Babesia rzeczywiście występują w populacjach dzikich jeleniowatych oraz czy mogą one odpowiadać za przypadki śmiertelnej babeszjozy u bydła. Po raz pierwszy podejmą również próbę odczytania pełnego genomu B. divergens pochodzącego od jeleni.

Drugim analizowanym układem będzie relacja drapieżniki – kleszcz łąkowy Dermacentor reticulatus. U lisów, wilków, psów i kotów występują pasożyty takie jak Babesia canis, B. vulpes i Hepatozoon canis. Niektóre z nich powodują ciężkie choroby psów, jednak nadal nie wiadomo, które dzikie gatunki zwierząt odgrywają kluczową rolę w ich rozprzestrzenianiu. Badacze chcą także ustalić, czy koty rzeczywiście mogą zarażać się B. canis, typowo występującym u psów, czy raczej innym, podobnym gatunkiem, którego dotychczas nie udawało się rozpoznać.

Wyniki projektu pozwolą lepiej poznać różnorodność pasożytów z typu Apicomplexa oraz drogi ich transmisji pomiędzy ssakami dziko żyjącymi a domowymi w Europie Środkowej. Badania dostarczą również nowych informacji istotnych dla zrozumienia roli dzikich zwierząt jako rezerwuarów pasożytów przenoszonych przez kleszcze oraz dla oceny zagrożeń dla zwierząt hodowlanych i domowych.

Serdecznie gratulujemy otrzymania grantu i trzymamy kciuki za realizację projektu!

Więcej informacji na stronie NCN:
https://www.ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-07-07-26-miedzynarodowych-projektow-opus-lap