Głos Wydziału Biologii UW w dyskusji nad przepisami o wykorzystaniu zasobów genetycznych

16 02 2026

Zielnik Wydziału Biologii UW włączył się w proces ewaluacji europejskich przepisów regulujących wykorzystanie zasobów genetycznych i sprawiedliwy podział korzyści płynących z ich zastosowania.

Podstawą prawną regulującą dostęp do światowych zasobów biologicznych jest Konwencja o różnorodności biologicznej (CBD) oraz Protokół z Nagoi. Ich nadrzędnym celem jest zapewnienie, by państwa dostarczające zasoby (np. rośliny, zwierzęta czy mikroorganizmy) miały udział w korzyściach wynikających z przeprowadzonych nad nimi badań.

W Unii Europejskiej zasady te wdraża Rozporządzenie 511/2014. Nakłada ono na naukowców obowiązek wykazania tzw. należytej staranności (due diligence) – czyli udowodnienia, że każda próbka pozyskana z zagranicy posiada odpowiednią dokumentację prawną kraju pochodzenia.

Praktyka ostatnich lat pokazała, że tak restrykcyjne podejście skutkuje nadmiernymi kosztami, obciążeniami administracyjnymi i spowolnieniem prac badawczych. W ramach okresowej rewizji unijnego prawodawstwa, Komisja Europejska ogłosiła zaproszenie do składania uwag (call for evidence) mających wskazać potencjalne kierunki zmian w prawie. Z całej Unii spłynęło 50 opinii. Jednym z najlepiej udokumentowanych stanowisk była odpowiedź przygotowana przez German Nagoya HuB rekomendująca radykalne uproszczenie procedur dla badań podstawowych (niekomercyjnych). W wypracowaniu przekazanego Komisji stanowiska brał udział Zielnik Wydziału Biologii UW, reprezentowany przez dr Kamila E. Frankiewicza na zjeździe ekspertów ds. Protokołu z Nagoi w grudniu 2025 w niemieckim Brunszwiku. Ostatecznie Wydział Biologii znalazł się w grupie instytucji wspierających to stanowisko, obok czołowych niemieckich uniwersytetów i instytucji, takich jak Max Planck Institute.

Uwzględnienie wspólnego głosu środowiska akademickiego przez Komisję Europejską przełoży się na stworzenie bardziej przyjaznego i przejrzystego otoczenia prawnego dla badań przyrodniczych.

• Z wszystkimi opiniami przesłanymi do Komisji Europejskiej można zapoznać się na stronie: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14822-Use-of-genetic-resources-and-the-sharing-of-benefits-arising-from-their-use-evaluation-of-EU-rules_en
• Stanowisko German Nagoya HuB, wspierane przez Wydział Biologii UW, dostępne jest bezpośrednio tutaj: https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14822-Use-of-genetic-resources-and-the-sharing-of-benefits-arising-from-their-use-evaluation-of-EU-rules/F33372746_en

Wsparcie dla badaczy

Przypominamy, że pracownicy i doktoranci prowadzący badania z wykorzystaniem zagranicznych zasobów biologicznych mogą otrzymać wsparcie w zakresie wymaganej dokumentacji u pełnomocnika dziekana ds. Protokołu z Nagoi i CITES: dr Kamil E. Frankiewicz biopermits@uw.edu.pl