Szybka adaptacja i wymieranie Arabidopsis w zmieniającym się klimacie

07 04 2026

Biolodzy z Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska dr Agnieszka Rudak i dr hab. Maciej Wódkiewicz, są współautorami artykułu dotyczącego szybkiej adaptacji roślin do zmieniających się warunków klimatycznych. Artykuł pt. Rapid adaptation and extinction in synchronized outdoor evolution experiments of Arabidopsis ukazał się w prestiżowym czasopiśmie Science.

W dobie zmian klimatycznych kluczowym pytaniem jest, czy gatunki mogą przystosować się do nowych warunków na tyle szybko, by uniknąć wymarcia. Choć u wielu roślin i zwierząt obserwowano już szybką ewolucję w środowisku naturalnym, nadal słabo rozumiemy jej tempo, przewidywalność i granice. Celem badania było więc sprawdzenie, jak wygląda szybka adaptacja klimatyczna u roślin w warunkach terenowych.

Wykorzystując modelowy gatunek, rzodkiewnika pospolitego (Arabidopsis thaliana), naukowcy przeprowadzili wieloletni eksperyment terenowy w 30 lokalizacjach w Europie Zachodniej, basenie Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie oraz w Stanach Zjednoczonych. W każdej lokalizacji wysiano tę samą mieszaninę 231 naturalnych linii genetycznych tego gatunku, analizując zmiany składu genetycznego jego populacji w czasie rzeczywistym.

Wyniki pokazały, że zmiany ewolucyjne zachodziły szybko, a w podobnych warunkach klimatycznych miały często powtarzalny przebieg. Linie roślin pochodzące z obszarów klimatycznie zbliżonych do miejsca eksperymentu częściej zwiększały swój udział w populacji, co potwierdza znaczenie lokalnej adaptacji. Adaptacja ta miała w dużej mierze charakter poligeniczny, czyli opierała się na współdziałaniu wielu wariantów genetycznych.

Szybka adaptacja nie zawsze wystarcza do uniknięcia wymarcia. W najcieplejszych środowiskach wczesna powtarzalność zmian ewolucyjnych odróżniała populacje, które przetrwały, od tych, które wymarły. Praca pokazuje więc, że adaptacja klimatyczna u roślin jest możliwa, ale ma swoje granice, co jest istotne dla przewidywania reakcji bioróżnorodności na zmiany klimatu.

Serdecznie gratulujemy ciekawych badań i artykułu w Science!

Link do artykułu: https://www.science.org/doi/10.1126/science.adz0777

Autor obrazka: Emma Vidal z Moisés Expósito-Alonso/UC Berkeley