Grant Opus NCN na badania nad biologicznym „wyścigiem zbrojeń” między fagami a bakteriami

29 12 2025

Dr Piotr Golec, z Zakładu Wirusologii Molekularnej Instytutu Mikrobiologii Wydziału Biologii UW otrzymał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki w kwocie 1 881 850 PLN w ramach konkursu OPUS 29 na realizację projektu pt. „Interakcje między fagami litycznymi a Pseudomonas aeruginosa: wpływ na metabolizm barwników, regulację wirulencji i powstawanie mutantów opornych na fagi”, który skupia się na analizie potencjału wykorzystania fagów w terapii.

Bakterie oporne na antybiotyki są dziś jednym z największych zagrożeń dla zdrowia ludzi na całym świecie. Jedną z najbardziej niebezpiecznych z nich jest Pseudomonas aeruginosa – bakteria odpowiedzialna za ciężkie infekcje, szczególnie u osób z osłabioną odpornością oraz u pacjentów cierpiących na przewlekłe choroby płuc. Problemem jest to, że bakteria ta coraz częściej nie reaguje na standardowo stosowane antybiotyki, dlatego naukowcy intensywnie poszukują nowych sposobów jej zwalczania.

Jednym z najbardziej obiecujących rozwiązań problemu antybiotykooporności są bakteriofagi, w skrócie nazywane fagami. Są to wirusy, które w naturalny sposób infekują i niszczą bakterie. Choć fagi potrafią bardzo efektywnie zabijać bakterie i są już wykorzystywane w leczeniu, wciąż niewiele wiemy o tym, jak dokładnie wpływają na funkcjonowanie bakterii.

Celem tego projektu jest szczegółowe zbadanie, w jaki sposób bakteriofagi oddziałują na Pseudomonas aeruginosa. Wzajemne interakcje i dostosowywanie się bakterii i fagów nazywa się często biologicznym „wyścigiem zbrojeń”: bakterie rozwijają mechanizmy obronne, a fagi – nowe sposoby ich przełamywania. Zespół dr Golca zbada, jak infekcja fagowa wpływa na zachowanie bakterii, m.in. na produkcję charakterystycznych barwników, aktywność genów związanych z chorobotwórczością oraz na rozwój oporności bakterii na fagi. Sprawdzone zostanie również to, jak same fagi zmieniają się w trakcie infekcji, gdy bakterie próbują się przed nimi bronić.

Zaplanowane badania mają ogromne znaczenie praktyczne. Wyniki mogą przyczynić się do rozwoju bezpieczniejszej i bardziej skutecznej terapii fagowej, która pomoże w leczeniu infekcji opornych na antybiotyki. Lepsze zrozumienie relacji między bakteriami a fagami pozwoli skuteczniej kontrolować rozwój oporności a także zwiększyć szanse pacjentów na skuteczne leczenie fagami.

Serdecznie gratulujemy uzyskanego finansowania i życzymy owocnych badań oraz powodzenia w pozyskiwaniu środków na kolejne projekty!

Szczegóły dotyczące konkursu OPUS 29 można znaleźć na stronie NCN:
www.ncn.gov.pl/konkursy/wyniki/2025-11-28-opus-preludium