Badania wędrówek rysia euroazjatyckiego (Lynx lynx) z udziałem naszych naukowców

09 02 2026

Dr hab. inż. Robert W. Mysłajek, prof. ucz., dr hab. Sabina Pierużek-Nowak, prof. ucz. oraz mgr Michał Figura z Zakładu Ekologii i Ewolucji Zwierząt są współautorami publikacji poświęconej pozaterytorialnym wyprawom rysi euroazjatyckich w sezonie godowym. Artykuł pt. „Extra-territorial excursions of Eurasian lynx (Lynx lynx) during the mating season across Europe” ukazał się w czasopiśmie Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.

Ryś euroazjatycki (Lynx lynx) jest gatunkiem terytorialnym i zwykle porusza się w obrębie ustalonego areału. Obserwowane są jednak czasem jego krótkotrwałe wyjścia poza ustalone terytorium. W sezonie godowym takie wyprawy mogą zwiększać szanse znalezienia partnera, ale u kotowatych są nadal słabo poznane. Celem pracy było określenie, jak często i kiedy w czasie sezonu godowego rysie podejmują takie wyprawy oraz jak daleko i jak długo one trwają.

Autorzy przeanalizowali duży zbiór danych telemetrycznych z lat 1995–2023 z ośmiu populacji europejskich rysia, obejmujący 125 osobników. Uwzględniono wyłącznie osobniki dojrzałe płciowo i posiadające ustalone terytorium. Wyprawy pozaterytorialne identyfikowano na podstawie danych GPS jako powtarzające się lokalizacje poza granicą areału, trwające co najmniej dobę i na tyle dalekie, by nie były jedynie przemieszczaniem się przy granicy.

Wyniki wykazały wyraźne różnice między płciami. Wyprawy podejmowało około jedna trzecia samców i około jedna dziesiąta samic. Samce robiły to częściej, zwykle wyruszały dalej i na dłużej, a ich wyprawy koncentrowały się wokół szczytu sezonu godowego, co wspiera interpretację, że służą aktywnemu poszukiwaniu partnerki. U samic wyprawy były rzadsze i bardziej rozproszone w czasie. Ważnym wynikiem było też to, że osobniki przesiedlone w ramach reintrodukcji częściej podejmowały wyprawy niż rysie z populacji ustabilizowanych, co może wynikać z mniejszej znajomości nowego obszaru i większej skłonności do eksploracji.

Autorzy podkreślają, że pozaterytorialne wyprawy mogą mieć znaczenie w ochronie gatunku. Z jednej strony mogą wspierać przepływ genów i ograniczać ryzyko chowu wsobnego, z drugiej zwiększają narażenie na zagrożenia antropogeniczne, na przykład kolizje drogowe czy kłusownictwo. Dlatego sezon godowy i możliwość takich wypraw warto uwzględniać w monitoringu populacji oraz w planowaniu reintrodukcji i wzmocnień.

Gratulujemy ciekawych wyników! Pełny artykuł dostępny pod linkiem: https://doi.org/10.1098/rspb.2025.2235

Zdjęcie: Roberta F. (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Euroazijski_ris_Lynx_lynx_Zagreb_112010_1.jpg)