Sympozjum ma na celu upowszechnienie wyników badań układu nerwowego człowieka w kontekście ich etycznych implikacji. Interdyscyplinarny charakter sympozjum umożliwi uczestnikom zapoznanie się z problematyką podejmowaną na gruncie tak różnorodnych dziedzin jak neurobiologia, neurosocjobiologia, neuropsychologia, neuroetyka czy prawo. Mamy nadzieję, że organizowane sympozjum będzie stanowiło okazję do wzajemnej wymiany poglądów oraz do integracji reprezentantów różnych dyscyplin naukowych, zainteresowanych pogłębianiem swej wiedzy o ludzkim umyśle.

>>> Badanie intuicji moralnych

Paweł Leszczyński   KNEwN, Wydział Polonistyki, Bohemistyka
 
Etyka, badając intuicje moralne, tworzy szereg eksperymentów myślowych, sytuacji, które być może nigdy się nie wydarzą. Ponieważ nie często mamy do czynienia z Hitlerem przywiązanym do torów lub z dziesięcioma Indianinami, którzy właśnie mają zostać rozstrzelani.Co jeszcze bardziej frustrujące, w większości przypadków jesteśmy absolutnie pewni jak powinniśmy się zachować. Tylko że dużo osób z tą samą pewnością postąpiłoby zupełnie odwrotnie. A nasze intuicje, jeśli chcemy być konsekwentni, nieraz prowadzą nas na drogę, którą absolutnie nie chcieliśmy pójść. Tak więc powstaje pytanie, czy nasze intuicje moralne są zupełnie przypadkowe, czy też stoi za nimi jakaś logika?

>>> Czy owady czują? Prace badawcze z użyciem owadów a kontekst etyczny

Paweł Mazurkiewicz   SKNN , Kolegium MiSMaP (ochronia środowiska, psychologia)
Beata Symonowicz   Instytut Biologii Doświadczalnej im. M.Nenckiego PAN, Zakład Neurofizjologii, Pracownia Etologii
 
    Owady są najliczniejszą grupą zwierząt. Dotychczas poznano około miliona gatunków, co stanowi 75% wszystkich gatunków zwierząt występujących na Ziemi. Spotykamy je w niemal wszystkich siedliskach, zarówno lądowych jak i wodnych, a ich szerokie rozprzestrzenienie umożliwiają im liczne przystosowania biologiczne. Nie są również obce tym zwierzętom zachowania występujące u wyżej rozwiniętych ewolucyjnie grup. W świecie owadów wyróżniamy różne stopnie ewolucyjnego zaawansowania społecznego trybu życia. Najwyższy z nich osiągnęły owady właściwie społeczne, charakteryzujące się również często wysokim stopniem rozwoju układu nerwowego.
    Owady są dobrym obiektem badań naukowych. W odróżnieniu od kręgowców są bowiem prostsze w hodowli, mają mniejsze rozmiary ciała, co pozwala na zwiększenie liczby osobników hodowanych i branych pod uwagę w doświadczeniu, a także tańsze w utrzymaniu. Na owadach prowadzi się badania różnego typu, zarówno czysto etologiczne, jak i dotyczące neurochemicznych, molekularnych i genetycznych mechanizmów leżących u podłoża różnych zachowań. Niektóre z nich używane są też jako organizmy modelowe w badaniach biomedycznych. Podawane owadom substancje często aktywnie modyfikują pracę układu nerwowego i zmieniają ich zachowanie, niestety niejedne z prowadzonych doświadczeń kończą się ich śmiercią.
    Owady, tak jak inne zwierzęta, reagują na bodźce awersyjne (na przykład różne bodźce świetlne i chemiczne), jednak z wielu względów badania z użyciem owadów nie podlegają ocenom komisji etycznych. Należałoby się jednak zastanowić, czy brak zainteresowania komisji etycznych tą grupą zwierząt jest czymś jednoznacznie pozytywnym. Powszechny jest pogląd, iż owady nie odczuwają bólu. Przyzwalanie na prowadzenie badań nad owadami bez uwzględniania względów etycznych może też wynikać częściowo z faktu, iż owady nie są podobne do istot ludzkich i trudno jest zinterpretować ich zachowania. Przy użyciu obecnie dostępnych metod naukowych nie można też jednoznacznie stwierdzić, czy oznakom sugerującym, że owady mogą odczuwać ból i cierpienie rzeczywiście towarzyszą takie subiektywne odczucia, czy też w grę wchodzi jedynie nocycepcja.
    Czy fakt, iż owady nie wydają się ludziom przyjazne i ciężko się z nimi utożsamić, pozwala na ich niekontrolowane zabijanie? Czy pokutujące w społeczeństwie poczucie, iż owady tak naprawdę nie czują, a ich życie polega jedynie na poszukiwaniu pożywienia i prokreacji, jest prawdziwe? Czy badania na nich powinny być prowadzone w sposób mniej kontrolowany niż podobne, prowadzone na innych zwierzętach? Które metody badań nad owadami są najbardziej humanitarne i jak wpłynąć na zmianę postawy ludzi wobec tych zwierząt? Te i inne aspekty zostaną poruszone w niniejszej prezentacji.

>>> Etyka w pracy neuropsychologicznej

Zuzia Konarska  
Kolegium MISH , Instytut Kultury Polskiej Wydziału Polonistyki , Wydział Psychologii
Zainteresowania naukowe : współpracuje z > Laboratorium Reportażu na Wydziale Dziennikarstwa UW.

>>> Ile człowieka jest w człowieku?

Sylwia Purchla
SKNN ,Wydział Biologii, biotechnologia
 
    Ostatnie lata obfituja w szereg badań nad mózgiem prowadzonych pod katem skupiania uwagi (wzrokowej, słuchowej) na bodźcach , próbujac ustalic w jaki sposob mózg jest w stanie odróżnić to, co jest istotne od tego, na czym można nie skupiać uwagi w danej chwili? Najnowsze teorie mówią o „dwóch mózgach wzrokowych” zajmujacych się równocześnie analizą widzianego przez nas obrazu. Według Soon’a (2008) decyzja o wyborze zostaje podjęta na kilka sekund przed jej uswiadomieniem przez osobę podejmujacą decyzję. Jaki udział w szybkim podejmowaniu decyzji maja nasze emocje i stopień motywacji oraz czy można je „uwidocznić” podczas badań z użyciem neuroobrazowania? Czym sa neurony lustrzane i w jaki sposób mogą skłanić nas do działań których nie chcieliśmy podejmować?
    Wszystkie te badania zaczynają znajdować zastosowanie wśród firm zajmujących się ustalaniem nowoczesnych strategii reklamowych . Powstaje gałąź neuroscience określana jako neuromarketing. Czy taka działalność i wykorzystanie wiedzy o mózgu odbiorcy nie przekracza granicy manipulacji ? Czy istnieje możliwość, by dzisiejsza rozmowa kwalifikacyjna została zastąpiona przez badania fMRI / EEG (MEG)?

>>> Moralność. Wytwór natury czy kultury?

Kacper Łukasiewicz   SKNN , Wydział Biologii, biotechnologia
 
Aktualnie prowadzone badania nad mózgiem pozwalają naukowcom na stawianie coraz śmielszych pytań. Czy bazując na dostępnej nam wiedzy możemy stwierdzić, iż moralność nie jest wyższą ideą niedostępną dla naukowców, lecz jedną z funkcji zawartych w mózgu? Czy rodzimy się moralni i w wyniku uszkodzenia mózgu tę moralność możemy utracić? Jak na te pytania stara się odpowiedzieć współczesna nauka?

>>> Neuroetyka jako obrona przed "końcem człowieka"

Marcin Romanowicz
Prezes NKN, Kolegium MISH (prawo, psychologia), rok V
Zainteresowania naukowe : : filozofia prawa, teoria wykładni prawa, interpretacja znaków kultury, psycholingwistyka, fenomenologia, wojtylizm, somatologia
 
  Jesteśmy świadkami ogromnego przełomu w dziedzinie biotechnologii. Możliwości badania, analizowania, rekontrowania mechanizmów działania ludzkiego organizmu -szczególnie układu nerwowego- stają się coraz bardziej skuteczne i efektywne. Podąża za tym możliwość oddziaływania na człowieka przy wykorzystaniu neurofarmacji i neurochirurgii. Obserwowane przemiany w potencjale nauki są określane jako 'rewolucja biotechnologiczna' . Kolejna po rewolucji przemysłowej skokowa zmian w conditio humana. Współczesny człowieka osiągnął niespotykany dotąd pułap możliwości oddziaływania na samego siebie na poziomie biologicznym, a tym samym konstytuowania własnego bytu. Każda wielka możliwość jest jednak związana z wielką odpowiedzialność. Czy współczesna ludzkość jest w stanie udźwignąć ciężar własnych sukcesów? W stronę którego finału zmierzamy: czy czeka nas postęp w jakości życia - 'cywilizacja życia', czy wręcz przeciwnie, przed nami 'koniec człowieka' i początek 'cywilizacji śmierci'?
  Próba odpowiedzi na te pytania prowadzi na grunt rozważań filozoficznych, szczególnie etycznych. W referacie zostaną przedstawione dwie perspektywy myślowe: filozofii zbudowanej w oparciu o tezy religijne oraz filozofii należącej do nurtu laickiego. Na przykładzie uwag i spostrzeżeń Jana Pawła II oraz Franciszka Fukuyamy spróbujemy się przyjrzeć współczesnym zagrożeniom, które niesie postęp biotechnologiczny. Co więcej - spróbujemy określić jakie wymagania etyczne stawia przed człowiekiem nauka z jej nowymi możliwościami. Szczególnie istotne będzie odnalezienie odpowiedzi na pytanie: czy neuroetyka może być odpowiedzią na współczesne wyzwanie określenia 'ludzkich' warunków korzystania z osiągnięć neuronauk oraz biotechnologii.

>>>Prawne aspekty choroby i śmierci w Polsce, czyli o wyborach uwikłanych w prawo i moralność

Marcin Romanowicz
Prezez NKN ,Kolegium MISH (prawo, psychologia), rok V
Zainteresowania naukowe : : filozofia prawa, teoria wykładni prawa, interpretacja znaków kultury, psycholingwistyka, fenomenologia, wojtylizm, somatologia
 
    Jednym ze stanów najbardziej angażujących osobę człowieka - jego podmiotowość - jest stan choroby. Nie ma bardziej angażującego stanu niż śmierć. Oba te 'wydarzenia' obejmują osobę człowieka, wraz z przypisaną mu godnością. Jednym z zadań prawa jest ochrona godności człowieka.
    Celem referatu jest syntetyczne zasygnalizowanie najważniejszych kwestii prawnych dotyczących choroby i śmieci człowieka. Rozważania zostaną skoncentrowane na systemie prawa polskiego. Szczególny akcent zostanie postawiony na zagadnienia, w których spotykają się kwestie moralne i prawne. Należą do nich: realizacja prawa pacjenta, stwierdzenia śmierci człowieka i pobieranie komórek, tkanek lub narządów od osób żywych lub zmarłych. Zagadania te odznaczają się tak dużą wagą, iż zostały 'wydobyte' z przestrzeni moralności indywidualnej i w ramach dyskursu politycznego poddane regulacji prawnej, Tym samym obok bycia sprawami prywatnymi, stały się sprawami publicznymi.

>>> Pseudopsychopatia i psychopatia. Poszukiwanie neuropsychologicznych podłoży zachowań antyspołecznych

Monika Marczak  
Wydział Psychologii, rok IV
Zainteresowania naukowe : : psychopaci - z etycznego i neuropsychologicznego punktu widzenia, ewolucja języka, psychologia kliniczna dziecka, etyka transhumanizmu,teoria gier, ewolucjonizm
 
Ilekroć pytamy o moralnośc psychopatów, pytamy o granice odpowiedzialności jaką istota ludzka ponosi za swoje czyny. Za takim roztrzygnięciem etycznym podążają nasze systemy prawne, które starają się wytyczyć subtelną granicę niepoczytalności, przy której nie osądza się winy za zbrodnie. Z pomocą w roztrzygnięciu kwestii interpretacyjnych przychodzą tu badania naukowe z dziedziny psychologii, neuropsychologii i neuroobrazowania. W trakcie tego referatu postaram się przybliżyć drogę, jaką przeszły te badania, przedstawić wyniki najnowszych oraz zarysować hipotezy które przyświecają tym planowanym i obecnie przeprowadzanym. Postaram się też dokonać wstępnej syntezy wniosków z dotychczasowych badań nad neurologicznym podłożem zachowań antyspołecznych i zastanowić się, jakie światło rzucają one na dyskusję o odpowiedzialności moralnej psychopatów.

>>> Sztuczna inteligencja czy sztucznie inteligentne?

Dawid Laszuk   SKNN , Wydział Fizyki, fizyka
 
Jest rok XXXX. Roboty buntują się przeciwko człowiekowi i opanowują świat. Ludzie chowają się w piwnicach, żeby tylko ..." - coraz częściej pojawiają się ksiazki i filmy z takim lub podobnych akcentem. Taka wizja przyszłości brzmi niezwykle złowieszczo, ale czy jest możliwa? Wydawać by się mogło, że człowiek buduje - człowiek steruje. Wszystko zaczęło sie od czystego lenistwa. Szybko się jednak przekonano, że maszyny nie tylko ułatwiają rozwiązywanie zadań, ale także pozwalają wykonywać rzeczy wydające się wcześniej nieosiągalne.
* Czym są i jak działaja 'inteligentne' maszyny?
* Czy ma tutaj miejsce jakiekolwiek powiaząnie z 'żywym' mózgiem?
* Jak wygląda dzisiejsza sztuczna inteligencja, a jak myślimy, że bedzie wygladała?
Postaram się odpowiedzieć na te pytania, jednocześnie przybliżając ogólny temat sztucznej inteligencji

>>> Śmierć mózgu - kwestie etyczne

Michał Mikołajczyk  
Wydział Psychologii , rok II
Zainteresowania naukowe : psycholingwistyka, neuropsychologia, psychoterapia
 
W związku ze stosunkowo niedawno uzyskaną możliwością podtrzymywania ludzi przy życiu na szerszą skalę, pojawił się w medycynie nowy termin - śmierć mózgu. Jest on odpowiedzią na społeczne, medyczne oraz naukowe oczekiwania. Konsekwencje zaistniałej sytuacji okazały się bowiem wielce istotne, ponieważ rzuciły nowe światło na najważniejsze aspekty ludzkiego istnienia, na życie i śmierć.
- Czy należy podtrzymywać ludzi przy życiu, gdy wiadomo, że nigdy nie będą w stanie samodzielnie oddychać ani podtrzymać krążenia, a ich mózgi nie wykazują żadnej aktywności? -
W referacie omówione będzie zjawisko śmierci mózgu: co oznacza, że osoba jest w stanie śmierci mózgu, jakie są tego neurobiologiczne i neuropsychologiczne konsekwencje. Scharakteryzowane będą etyczne aspekty ustalania, jakie kryteria są wystarczające, a jakie konieczne, by stwierdzić zgon. Poruszone będą zmiany w terminach śmierci, umierania i życia. Opisane zostaną prawne strony zagadnienia, oraz proces dochodzenia do obecnej sytuacji prawnej. Zrelacjonowane będą także różnice pomiędzy prawem dotyczącym śmierci mózgu w różnych krajach. Mowa będzie o metodach sprawdzania klinicznego stanu osób. Zaprezentowane będą zarówno te przypadki, które miały największe znaczenie dla dyskusji nad terminem śmierci mózgu, oraz te, które obecnie wnoszą najwięcej kontrowersji.

>>> Wstęp do neurobiologii

Ewa Bielczyk   SKNN, Kolegium MiSMaP (biologia, psychologia, chemia)

>>> Wstęp do neuroetyki

Agnieszka Świtalska  
Prezez KNEwN , studentka V roku filozofii na Uniwersytecie Warszawskim
Zainteresowania naukowe : bioetyka, neuroetyka, etyka akademicka, problematyka tożsamości osobowej
 
Wraz z rozwojem nauk zajmujących się badaniem umysłu wykształciła się nowa dziedzina refleksji etycznej - neuroetyka. Podejmowane w jej obrębie rozważania dotyczą moralnej problematyki praktycznych zastosowań odkryć dyscyplin takich jak genetyka, neurobiologia, neuropsychologia oraz innych dziedzin, w których obszarze zainteresowań znajduje się układ nerwowy człowieka (określanych zbiorczym terminem neuroscience). Neuroetykę przyjęło się rozpatrywać w dwóch zasadniczych kategoriach:
(1) jako etykę neuronauki (ethics of neuroscience), czyli etyczny kontekst zastosowań neurotechnologii oraz ich społecznych konsekwencji
(2) jako neuronaukę etyki (neuroscience of ethics), zajmującą się badaniem neuronalnego podłoża zachowań moralnych, osobowości, procesów decyzyjnych oraz problematyki wolnej woli.
W niniejszym wprowadzeniu pokrótce omówiony zostanie zarysowany powyżej podział zagadnień neuroetyki

>>> Wstęp do neuropsychologii

Zuzia Konarska
Kolegium MISH (Instytut Kultury Polskiej Wydziału Polonistyki , Wydział Psychologii), V rok
Zainteresowania naukowe : współpracuje z > Laboratorium Reportażu na Wydziale Dziennikarstwa UW.