logo Uniwersytet Warszawski


Autoreferat rozprawy doktorskiej Pani mgr Anny Koreckiej-Polak Drukuj
wtorek, 10 listopada 2009 16:29

„Rola egzogennej immunosupresji w powstawaniu i funkcji ludzkich limfocytówTCD8 CD28”


Praca wykonana pod kierunkiem prof. dr hab. Grażyny Korczak-Kowalskiej, ZakładImmunologii, Instytut Zoologii, Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Recenzenci:
prof. dr hab. Maria Doligalska, Zakład Parazytologii, Instytut Zoologii, WydziałBiologii Uniwersytetu Warszawskiego
dr hab. n. med. Katarzyna Koziak, prof. nadzw. WUM, Zakład Biochemii Ogólnej iŻywności, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Transplantacja organów ratuje wielu ludziom życie. Wiąże się jednak zkoniecznością stałego przyjmowania leków immunosupresyjnych. Taka terapia wykazuje niestety szereg efektów ubocznych – zwiększona podatności na infekcje, rozwój nowotworów oraz toksyczne działanie leków. Niezmiernie ważne wydaje się zbadanie mechanizmów, które umożliwią rozwój tolerancji transplantacyjnej - stanu pozwalającego na długoterminową akceptację przeszczepu, bez konieczności stosowania immunosupresji.

Duże znaczenie dla akceptacji przeszczepu przypisuje się komórkom regulatorowym, obecnym m.in. w populacji limfocytów T CD8 . Jest to heterogenna populacja zawierająca komórki supresorowe (Ts) i komórki cytotoksyczne (Tc). Wykazano, że limfocyty Ts CD8 CD28- hamują aktywację alloreaktywnych limfocytów T CD4 za pośrednictwem komórek prezentujących antygen (APC). Nie określono dotychczas jednoznacznie fenotypu limfocytów Ts. Niektóre publikacje pozwalają przypuszczać, że w odróżnieniu subpopulacji Ts i Tc pomocne mogą być cząsteczki adhezyjne CD11b i CD57 oraz czynnik transkrypcyjny FOXP3, istotny dla funkcji limfocytów T regulatorowych.

Wpiśmiennictwie brakuje danych na temat działania leków immunosupresyjnych nalimfocyty Ts CD8 CD28-. Wydaje się jednak, że pewne leki, np. rapamycyna (RAPA), mogą promować komórki regulatorowe i rozwój tolerancji transplantacyjnej, natomiast inne leki - hamować, np.cyklosporyna A (CsA).

Na podstawie doniesień literaturowych, w niniejszej pracy wysunięto hipotezę, że CsA i RAPA wpływają na ekspresję markerów FOXP3, CD11b i CD57 oraz właściwości supresyjne limfocytów Ts CD8 CD28-. RAPA, w przeciwieństwie doCsA, będzie promować właściwości supresyjne limfocytów Ts CD8 CD28- in vitro. Funkcja przeszczepu nerki będzie związana zodsetkiem limfocytów Ts CD8 CD28- iekspresją markerów FOXP3, CD11b i CD57 w tej populacji.

Badania służące zweryfikowaniu postawionej hipotezy przeprowadzono zzastosowaniem cytometrii przepływowej i metod biologii molekularnej (Real-time RT-PCR). Modelem invitro była allogeniczna Mieszana Hodowla Leukocytów (MLR). Model ten nawiązuje do oddziaływań między leukocytami biorcy i dawcy przeszczepu, kiedy wraz zprzeszczepionym organem do organizmu biorcy dostają się tzw. leukocyty pasażerskie. Oceniano również fenotyp komórek wyizolowanych z krwi obwodowej pacjentów poallogenicznym przeszczepie nerki, różniących się schematem immunosupresji (CsAlubRAPA) i funkcją przeszczepu (stabilna funkcja lub przewlekłe odrzucanie).

Najważniejsze wyniki:

  1. Zarówno CsA jak i RAPA obniżały odsetek limfocytów T CD8 CD28- w hodowli invitro (MLR). Wpływ ten zależał ododsetka aktywowanych komórek w tej populacji i był związany zezgodnością wzakresie cząsteczek HLA klasy I.
  2. CsA, w przeciwieństwie do RAPA, obniżała ekspresję genu FOXP3 na poziomie mRNA w limfocytach CD8 CD28-. W obecności CsA nie obserwowano limfocytów T CD8 CD28-FOXP3 , natomiast RAPA jedynie obniżała odsetek tych komórek w porównaniu z kontrolą.
  3. Limfocyty T CD8 CD28- pochodzące z hodowli in vitro z lekami wykazywały podobne właściwości supresyjne jak limfocyty z hodowli kontrolnych, pomimo różnic wewpływie leków na ekspresję FOXP3 i CD57.
  4. Cząsteczka CD11b była tracona przez limfocyty T CD8 CD28- w hodowli in vitro niezależnie odwpływu leków i nie była niezbędna do wykazywania właściwości supresyjnych przez te komórki in vitro.
  5. Odsetek limfocytów T CD8 CD28- był wyższy we wszystkich badanych grupach pacjentów po transplantacji nerki w porównaniu do osób zdrowych. W grupie pacjentów leczonych CsA obserwowano wyższy odsetek limfocytów T CD8 CD28- w krwi obwodowej chorych przewlekle odrzucających przeszczep niż ze stabilną funkcją przeszczepu. Nie wykazano korelacji pomiędzy ekspresją markerów FOXP3, CD11b i CD57 w populacji limfocytów T CD8 CD28- a funkcją przeszczepu, czy schematem immunosupresji.

Podsumowując, leki immunosupresyjne cyklosporyna A i rapamycyna wydają się nie wpływać na właściwości supresyjne ludzkich limfocytów T CD8 CD28- in vitro, obniżają natomiast odsetek tych komórek w MLR. Cząsteczki FOXP3 i CD57 prawdopodobnie nie pozwalają na rozróżnienie subpopulacji Ts i Tc, natomiast marker CD11b nie jest niezbędny dowykazywania właściwości supresyjnych przezlimfocyty T CD8 CD28- in vitro.

 


logo HR