Encefalopatie

Postępująca zewnętrzna oftalmoplegia (PEO od ang. progressive external ophtalmoplegia) jest chorobą zróżnicowaną pod względem objawów klinicznych jak i pod
względem podłoża genetycznego. Jej przyczyną są głównie delecje i delecje wielokrotne mitochondrialnego DNA. Charakteryzuje się dominującym lub recesywnym typem dziedziczenia, często też stwierdza się tzw. przypadki sporadyczne.
Rozpoznawana jest na ogół u osób dorosłych w wieku od 18 do 40 lat, chociaż znane są również przypadki wcześniejszych zachorowań. PEO objawia się oftalmoplegią (niemożność poruszania oczami na boki) oraz ptozą (opadanie powiek). W przypadku tak zwanego PEO+ spektrum możliwych, dodatkowych objawów jest bardzo szerokie i zaliczyć do nich można: osłabienie siły mięśni oraz nietolerancję wysiłku, dysfagię (trudności w połykaniu), dysfonię (upośledzenie mowy), drżenie, ataksję (utrata zdolności koordynacji ruchów mięśni), neuropatię czuciowo-ruchową, głuchotę czuciowonerwową (upośledzenie słuchu pochodzenia odbiorczego), podwyższony poziom mleczanu w surowicy, poszarpane włókna mięśniowe RRF (ang. ragged red fibers) i zróżnicowany niedobór niektórych składników łańcucha oddechowego. PEO jest jednym z trzech nakładających się pod względem objawów klinicznych, mitochondrialnych zespołów delecyjnych.

Zespół Pearsona inaczej nazywany zespołem szpikowo- trzustkowym jest powodowany przez rearanżacje genomu mitochondrialnego, w tym delecje wielokrotne. Jest to ciężka choroba objawiająca się w wieku niemowlęcym upośledzająca funkcjonowanie układu krwiotwórczego (wakuolizacja szpiku), części zewnątrzwydzielniczej trzustki, wątroby oraz nerek. U pacjentów obserwuje się: kwasicę, podwyższony poziom ciał ketonowych oraz wysokie stężenie mleczanu/ pirogronianiu w osoczu, oporną na leczenie anemię syderoblastyczną, anemię makrocytarną ze zróżnicowanym poziomem neutropeni i trombopoeni, nieprawidłowości w funkcjonowaniu wątroby, nerek i jelit (biegunki wodne). Zaburzenia te powodują śmierć w wieku dziecięcym, na ogół około pierwszego roku życia. Dzieci, które przeżywają często chorują na KSS.

Zespół Kearnsa-Sayra (KSS) jest zaburzeniem definiowanym przez trzy obligatoryjne czynniki: początek choroby przed 20 rokiem życia, zwyrodnienia barwnikowe siatkówki, postępująca zewnętrzna oftalmoplegia (PEO) oraz przynajmniej jeden z następujących: blok serca, stężenie białka w płynie mózgowo- rdzeniowym powyżej 100 mg/dL lub ataksja móżdżkowa. Dodatkowymi objawami towarzyszącymi KSS mogą być: niski wzrost, utrata słuchu, demencja, osłabienie siły kończyn, cukrzyca, niedoczynność przytarczyc oraz niedobór hormonu wzrostu. U chorych stwierdzono delecję (od 1do 7 kb) lub dyslokację mtDNA (od 8 do 10 kb) oraz krótkie tandemowe duplikacje w rejonie kontrolującym replikację.